İktisatçıların ve yurttaşların çoğu döviz kurlarının aşırı değerlendiğinden şikayetci . Döviz kuru değişirse, TL değer kaybederse ihracat artacak, büyüme artacak, döviz miktarı çoğalacak . İlk bakışta tutarlı görünüyor.Tutarlı ama olması gereken ile değil,ezberlerle tutarlı.
Değerli TL döneminde(şimdiki zaman) yaşandığı zaman ,neler olduğuna bazı örnekler verelim: yurtdışı yada komşu ülkelere tatile gitmek, yurtdışında öğrenci olmak, sağlıkla ilgili ihtiyaçları yurtdışından karşılamak, ülkenizde üretmeyi istemeyeceğiniz malları (kirlilik yaratan endüstriler) ithal etmek,.... gibi.
Yukarıdakilerin (moda bir kavramla) sürdürülebilir olması için ya ABD gibi dünyanın merkez bankası olmalı yada ihraç mallarınız özellikli olmalı.
Ezbere bilgi değerli kur durumunda şunların olacağını söyler.
İhracat zorlaşır: Türk malları yabancılara pahalı gelir, rekabet gücü düşer. İhracat azalır.
Yerli üretim daralır: Ucuz ithalat yerli sanayiyi ezer, fabrikalar küçülür veya kapanır. Bu, işsizlik artışı ve sanayisizleşme riski yaratır.
Dış ticaret açığı büyür: İthalat artarken ihracat düşerse cari açık sorun olur.
Bu olumsuzluklarin içinde diğerlerini de etkileyen en önemlisi ihracat azalmasıdır. Yanılgı burda başlar. İhraç edilen mallarınız özellikli değilse yani o malları satan çok sayıda ülke varsa yada kolayca üretilebilecek mallar değilse gerçekten ihracat azalır. Başka bir ifadeyle teknoloji ürünleri üretmiyor, tarımsal mallar,hammaddeler ihraç ediyorsanız ihracat geliri azalır.
Değerli kur refah için kötü bir şey değildir. Yurtiçi kaynaklar israf edilmez,bir plan çerçevesinde yüksek katma değerli, teknolojik mallar üretimine kaynak ayrılırsa refah artar.
Ezberlenen kavramların en kötü tarafı değişimi dışlamasıdır.
Güçlü TL refah için kötü değildir. Ucuz ithalat kaynak israfını önler, düşük katma değerli sektörleri korumaya gerek bırakmaz ve yaşam kalitesini yükseltir.Klasik ezber (“devalüasyon = ihracat patlaması”) özelliksiz mallarda kısa vadeli rahatlama verse de kalıcı büyüme getirmez. Gerçek rekabet ucuz TL ile değil, teknoloji ve yüksek katma değerli üretimle sağlanır.Değerli kur, yapısal dönüşüm için bir teşviktir: .Kısacası: Kolay yol (sürekli TL zayıflatmak) geçici rahatlatır; zor yol (yüksek katma değerli üretim) ise gerçek refahı getirir.
-Erdoğan Kotil-
