Kamu harcamaları kamu kaynakları ile finanse edilir. Kamu kaynakları vergilerden ve belli koşullarda para basımı ile oluşur. Kamu vergi gelirleri ile harcamalarını karşılayamadığında borçlanarak veya para basarak bu farkı kapatır. Borçlanma faiz giderini artırır. Karşılıksız para basımı enflasyonu artırır. Seçim sürecindeki iktidar seçmen davranışlarını etkilemek için kaynağı olmayan ilave harcamalar (eyt düzenlemeleri, emekli ödemeleri gibi) yaparak gelir gider dengesini daha da bozmaktadır. Deprem maliyeti de bu harcamalara eklendiğinde 2023 yılında büyük bir bütçe açığı sorunu olacaktır. Sanayi devrimlerinin gelecekteki etkilerini tartışmaya çalıştığım son yazıda daha sonra ayrıntısına girmek üzere evrensel temel gelirden bahis edilmiştir. Evrensel temel gelir kavramını eleştiren çoğu neoklasik iktisatçı bunun çalışmayanlara yapılan bir ödeme olduğundan hareket ediyor. Bu eleştiri ile ilgili önemli sorunlardan biri çalışmadan gelir elde edenlerin yüzlerce yıldır zaten olmasıdır. Bu gayri safi yurtiçi hesaplarında(gsyh) net işletme artığı (karma gelir) olarak gösterilen sermaye geliridir. Karma gelir insanlara faiz, kira, kar, temettü şeklinde akar. Türkiye de 2022 yılında 905 milyar dolarlık gsyh yaratılmıştır. Bu değerin yaklaşık %55’i net işletme artığıdır. Anlaşılan yaklaşık 500 milyar dolar net işletme artığı vardır. Depremin finansmanı için 85 milyonun ilave vergi ödemesi yerine karma gelir elde edenlere % 20’lik vergi uygulaması yeterlidir. Karma gelir üzerine %20 lik deprem vergisi koymak çok kolay gözükmüyor, ama bu yönde ifadelerin seçim sürecinde kullanılıyor olması da önemli bir aşamadır.
