Birinci Dünya savaşında Osmanlı orduları cephelerde yenilmişti. Galip devletler savaşın sonrasında 1918 ve 1919 yıllarındaki barış masalarına istediklerini almak ve kabul ettirmek amacıyla oturmuşlardı. Mondros Ateşkes Antlaşmasıyla, Anadolu ile ilgili gizli anlaşmanın planlarını uygulayacak kararları, Osmanlı hükümetine kabul ettirmişlerdi (30 Ekim 1918)…
Sıra bunu kalıcı bir antlaşma ile Osmanlı padişahına ve hükümetine kabul ettirmeye gelmişti. Bu durum, İtilaf Devletleri ile Osmanlı Devleti arasında 10 Ağustos 1920'de, Fransa’nın başkenti Paris’in batısındaki Sevr kasabasında antlaşmanın imzalanmasıyla gerçekleşti. Sevr Anlaşmasının yapılmasıyla gizli paylaşım planları Osmanlı tarafınca kabul edilmiş oldu…TBMM hükümeti anlaşmayı yok saydı… İnönü zaferleri, Eskişehir-Kütahya savaşı yenilgisi, Sakarya ve Dumlupınar Başkomutanlık zaferleri ve sonrasında Ordulara ‘’ ilk hedefiniz Akdeniz’dir’’ emrinin verilmesiyle İtilaf devletlerinin emperyal aracı olan Yunan orduları yenilmiştir. 9 Eylül’de İzmir kurtulmuştur. Batı Anadolu’da 18 Eylül İtibariyle hiç bir Yunan birliği kalmamıştır…
20 Kasım 1922’de başlayan Lozan Konferansı zorlu süreçler sonrasında, 24 Temmuz 1923 tarihinde barış antlaşmasının imzalanmasıyla sonuçlanmıştır. Misak-ı Milli sınırları İtilaf devletlerine kabul ettirildi. İktisadi bağımsızlık için Kapitülasyonlar kaldırıldı. Osmanlı Devlet borçlarının bir kısmı Osmanlı imparatorluğundan ayrılan devletlere verdirildi. Türkiye’nin payına düşen borçlar taksitlendirildi. İstanbul ve Meriç’e kadar olan Trakya savaş yapılmadan kazanıldı. Musul sorunu Türkiye ile İngiltere arasındaki görüşmelere bırakıldı. Boğazların her iki yanında dar bir bölge askersiz hale getirildi. Devletler arası bir komisyon tarafından kontrol edileceği kararlaştırıldı. Bu komisyon 1936’da imzalanan Montrö sözleşmesiyle kaldırıldı. Türkiye Boğazlar üzerinde egemenlik hakkı elde etti…
Lozan barış antlaşması, ‘’güneş batmayan imparatorluk’’ olarak tanımlanan İngiltere’nin, başta Asya olmak üzere dünyanın bir çok yerinde askeri ve siyasi gücünü sarsan, bir gelişme olarak, tarihte yerini almıştır. Antlaşma, Türkiye’nin kendisini, İngiltere, Fransa, İtalya ve Yunanistan’a bağımsız bir devlet olduğunu kabul ettiren, bir diplomatik zafer olmuştur…
