Bu çerçevede, bilimsel ölçütlerle yapılan bir değerlendirmede, 15 ila 18 milyon ton civarında moloz oluşması beklenmektedir. Sözü edilen moloz varlığı, 1 tırın yaklaşık 18 ton ağırlık taşıyacağı öngörüldüğünde, 1 milyon hafriyat tırı seferi ile taşınabilir bir ağırlık anlamına gelmektedir.
Ağır hasarlı, acil yıkılması gereken ve yıkık binaların enkazının taşınabilmesi için, öncelikle can ve mal varlığına yönelik tespitlerin savcılık tarafından yapılarak tamamlanması bir zorunluluktur. Savcılık talimatının alınmasından itibaren de, hem enkazda bulunabilecek yurttaşlarımıza yönelik, hem de enkaz kaldırma çalışması yapan ve etrafta bulunan yurttaşlarımızın sağlığı açısından azami özenin gösterilmesi gerekmektedir..
Bu çerçevede olmak üzere, enkazlardan kaldırılacak molozların önemli oranda asbest içerdiği unutulmamalıdır. Bu asbestin solunmaması, taşınırken etrafa dökülmemesi ve taban suyuna karışmamasının sağlanması için gerekli tüm önlemler alınmalıdır. Bu bağlamda enkazın tozumaya karşı önlemler alınarak kaldırılması, hafriyat tırlarının brandalarının tam korumalı olarak çekilmesinden sonra taşınması büyük önem taşımaktadır.
Bir başka önemli husus ise ara ve nihai depolama alanlarının çevresel değerlere ve ilgili mevzuata göre titizlikle seçilmesi ve oluşturulmasıdır. Yaptığımız hesaplamalara göre, 18 milyon ton molozun geçici olarak toplanması için 4 km2 genişliğinde bir alanda 2,5 metre yüksekliğinde bir depolama gereklidir. Sözü edilen alanın 400 futbol sahası büyüklüğünde olduğunu ifade etmek, alanın büyüklüğünü gözümüzde canlandırmaya yardımcı olabilir.
Ara depolama alanında molozun başta beton ve demir olmak üzere ayrıştırmasının sağlanması ve böylece hacminin küçültülmesi gerekir. Bu husus hem molozun çevre üzerine olabilecek olumsuz etkilerinin en aza indirgenmesi ve hem de inşa faaliyetlerinin finansmanına katkı sağlanması açısından büyük önem taşınmaktadır.
Depolama alanlarının kent merkezine ve insan yerleşimlerine uzak, tarım alanları/sulak alanlar/çayır meralar, dereler ve dere yatakları gibi üretim ve çevre açısından kritik alanların dışında olan bölgelerde seçilmesi bir başka çok önemli konudur. Bu alanların aynı zamanda olası planlama alanları düşünülerek te seçilmesi gerekmektedir. Bu nitelikler açısından yaptığımız bir değerlendirmede, Hatay’da mevcut moloz alan seçimlerinin kent merkezine yakın, tarım alanları üzerinde ve dere yataklarını tahrip eder nitelikte olduğu görülmektedir. Bu konularda zamanında yapılacak ikazların altın değerinde olduğu bilinciyle, bu değerlendirmemizi kamuoyuyla paylaşmak isteriz.
Ara depolama alanlarında yapılacak ayrıştırma sonrasında hacmi küçültülen molozun taşınacağı nihai depolama alanı için de 500 bin m2 civarında bir alan gerekmektedir..
Şunu ifade etmek isterim ki, belirttiğimiz büyüklükler, Hatay’da hasar tespitinin anlık durumuna ilişkindir. Hasar tespitinde rakamlar arttıkça, ihtiyaçlar da buna paralel olarak artacaktır.
